İş Kazası, Hastalık, Analık, Malullük, Ölüm Yardımları, Genel Sağlık Sigortası (GSS), İşsizlik Ödeneği, Kısa Çalışma ve Ücret Garanti Fonu
1. İş Kazası ve Meslek Hastalığı Sigortası
- Kim Yararlanabilir?: İş kazası veya meslek hastalığına uğrayan sigortalılar. (4/1-b kapsamındaki sigortalılar için geçici iş göremezlik ödeneğinde Kanunda öngörülen özel şartlar uygulanır.)
- Şartlar: İş kazası veya meslek hastalığının SGK tarafından kabul edilmesi ve sağlık hizmet sunucusu tarafından istirahat raporu düzenlenmesi halinde geçici iş göremezlik ödeneği ödenir.
- Sağlanan Hak: Raporlu olunan ilk günden itibaren geçici iş göremezlik ödeneği verilir. Ayrıca en az %10 meslekte kazanma gücü kaybı şartıyla Sürekli İş Göremezlik Geliri bağlanır (gelir, iş göremezlik oranı arttıkça yükselir).
- Ödeme Süresi: İyileşinceye kadar veya sürekli gelir halinde durumun devam ettiği sürece.
2. Hastalık Sigortası
- Kim Yararlanabilir?: 4/1-a (SSK) sigortalıları.
- Şartlar: Hastalanmadan önceki 1 yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması gerekir.
- Sağlanan Hak: Geçici iş göremezlik ödeneği; ayakta tedavilerde günlük kazancın üçte ikisi, yatarak tedavilerde ise yarısı üzerinden hesaplanır.
- Ödeme Süresi: Hastalık nedeniyle düzenlenen istirahat raporlarında SGK tarafından geçici iş göremezlik ödeneği, raporun üçüncü günden itibaren ödenir; ilk iki gün için ödeme yapılmaz.
3. Analık Sigortası
- Kim Yararlanabilir?: 4/1-a (SSK) ve 4/1-b (Bağkur) kadın sigortalılar. (Not: 4/1-b kapsamındaki bazı sigortalılar bakımından analık ödeneğine ilişkin özel hükümler uygulanmaktadır).
- Şartlar: Doğumdan önceki 1 yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması gerekir.
- Sağlanan Haklar ve Süreler:
- Geçici İş Göremezlik Ödeneği: Günlük kazancın üçte ikisi ($2/3$) üzerinden hesaplanır.
- İzin Süreleri: Tekil gebelikte toplam 16 hafta (doğum öncesi 8, doğum sonrası 8 hafta); çoğul gebelikte toplam 18 hafta (doğum öncesi 10, doğum sonrası 8 hafta).
- Emzirme Ödeneği: Doğumdan önceki bir yıl içinde en az 120 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması ve çocuğun sağ doğması şartıyla, SGK tarafından belirlenen ve her yıl güncellenen tutarda bir defaya mahsus ödeme yapılır.
- Önemli Not: Hekim onayıyla doğumdan önceki son üç haftaya kadar çalışılabilir. Ayrıca erken doğum nedeniyle kullanılamayan doğum öncesi izin süreleri de doğum sonrası analık iznine eklenir.
4. Ölüm Yardımları ve Hak Sahipliği
- Kim Yararlanabilir?: Vefat eden sigortalının hak sahipleri.
- Şartlar ve Haklar:
- Ölüm Geliri / Ölüm Aylığı: Ölüm geliri veya ölüm aylığı bağlanabilmesi için Kanunda öngörülen sigortalılık ve prim şartlarının sağlanması gerekir. Sigortalının iş kazası ve meslek hastalığı dışındaki nedenlerle vefatı halinde Ölüm Aylığı, iş kazası ve meslek hastalığı hallerinde ise Ölüm Geliri bağlanır. Oranlar hak sahibinin eş, çocuk, anne ve baba statüsüne göre kanuni hisse oranlarına göre belirlenir.
- Evlenme Ödeneği (Çeyiz Yardımı): Ölüm geliri veya ölüm aylığı almakta olan kız çocuğunun evlenmesi nedeniyle gelir ya da aylığının kesilmesi halinde iki yıllık tutar peşin olarak ödenir.
- Cenaze Ödeneği: Cenaze ödeneği, kanunda belirtilen hak sahiplerine öncelik sırasına göre; bunların bulunmaması halinde ise cenaze giderlerini üstlenen gerçek ya da tüzel kişiye ödenir.
5. Malullük Aylığı
- Kim Yararlanabilir?: Çalışma gücünün veya işyerine giriş tarihinden sonraki hastalık ya da engellilik nedeniyle çalışma gücünün en az %60’ını kaybettiği sağlık kurulu raporuyla tespit edilen sigortalılar, diğer şartları da sağlamaları halinde malullük aylığından yararlanabilir. (Not: Meslekte kazanma gücü kaybı, iş kazası ve meslek hastalığı kapsamındaki sürekli iş göremezlik geliri için geçerli ayrı bir kavramdır).
- Prim Şartı: En az 10 yıldan beri sigortalı olma ve toplamda 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması gerekir (başka birinin bakımına muhtaç derecede malul olanlar için 10 yıl şartı aranmaksızın 1800 gün yeterlidir).
- Önemli Not: Malullük aylığı alan sigortalılar, sigortalı bir işte çalışmaya başladıklarında malullük aylıkları kesilir.
6. Vazife Malullüğü
- Kim Yararlanabilir?: Görevin yürütülmesi sırasında veya görevin neden ve etkisiyle meydana gelen olaylar sonucu malul kalan kamu görevlileri (5510 sayılı Kanun’un 4/1-c maddesi kapsamındakiler).
- Sağlanan Hak: Görev malullüğü hükümlerine göre özel bir aylık ve ek haklar sağlanır.
7. Genel Sağlık Sigortası (GSS) ve Sağlık Hizmetleri
- Kim Yararlanabilir?: Türkiye’de ikamet eden sigortalılar, kanunda belirtilen şartları taşıyan eş, çocuklar ve bakmakla yükümlü olunan anne-baba ile Genel Sağlık Sigortası kapsamında tescili bulunan kişiler.
- Sağlanan Hak: Provizyon sistemi üzerinden muayene, tetkik, tedavi, yatarak sağlık hizmetleri ve yasal katılım payı hariç ilaç temini.
8. İşsizlik Ödeneği
- Kurum ve Statü: İŞKUR tarafından İşsizlik Sigortası Fonu kapsamında ödenir.
- Şartlar: Kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalmış olmak, hizmet akdinin işverenin haklı fesih nedenleri dışında sona ermesi, son 3 hizmet yılında en az 600 gün prim bildirilmiş olması ve işten ayrılmadan önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olarak çalışmış olmak.
9. Kısa Çalışma Ödeneği ve Ücret Garanti Fonu
- Kim Yararlanabilir?: Genel ekonomik, sektörel, bölgesel kriz veya zorlayıcı sebeplerle işyerinde haftalık çalışma sürelerinin geçici olarak önemli ölçüde azaltılması veya faaliyetin tamamen/kısmen durdurulması hallerinde sigortalılar.
- Şartlar: Kısa çalışma ödeneğinden yararlanma şartları, ilgili mevzuat hükümleri ve başvuru tarihindeki İŞKUR düzenlemelerine göre belirlenir. İşverenin iflası, konkordato ilan etmesi, aciz vesikası alınması veya ödeme güçlüğüne düşmesi gibi kanunda belirtilen hâllerde, ödenmeyen ücret alacaklarının belirli kısmı Ücret Garanti Fonu tarafından karşılanabilir. İŞKUR tarafından yürütülür.
🛡️ Hukuki Uyarı
Bu rehber, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile 2026 yılı itibarıyla yürürlükte bulunan genel uygulamalar esas alınarak hazırlanmıştır. Mevzuatta zaman içinde değişiklik yapılabileceğinden, güncel SGK düzenlemeleri ve ilgili mevzuatın ayrıca kontrol edilmesi önerilir. Bu rehber bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olaylarda SGK uygulamaları, güncel mevzuat ve gerektiğinde uzman görüşü esas alınmalıdır.
Faydalı olması dileğiyle.
—Doğrusunu öğren—