Askerlik Nedeniyle Kıdem Tazminatı, İşe Geri Dönüş Hakkı ve Yasal Süreç
Zorunlu askerlik hizmeti, çalışma hayatında iş sözleşmesini etkileyen en önemli hukuki nedenlerden biridir. Askerlik nedeniyle işten ayrılan çalışanların kıdem tazminatı hakkı, ihbar süresi, işe geri dönüş hakkı ve işverenin yükümlülükleri hem İş Kanunu hem de Yargıtay kararlarıyla güvence altına alınmıştır.
Ancak uygulamada birçok çalışan, askerlik nedeniyle istifa ettiğinde hangi haklara sahip olduğunu veya terhis olduktan sonra eski işine dönüp dönemeyeceğini tam olarak bilmemektedir. Bu durum ciddi hak kayıplarına yol açabilmektedir.
Bu rehberde askerlik öncesi ve askerlik sonrası süreçte işçilerin sahip olduğu yasal hakları güncel mevzuat çerçevesinde ayrıntılı olarak ele alıyoruz.
Askerlik Nedeniyle İşten Ayrılan İşçi Kıdem Tazminatı Alabilir mi?
Evet.
1475 sayılı İş Kanunu’nun yürürlükte bulunan 14. maddesi uyarınca, askerlik hizmeti nedeniyle iş sözleşmesini fesheden işçi;
- Aynı işverene bağlı en az 1 yıllık kıdeme sahipse,
- İşten ayrılış nedeni askerlik ise,
kıdem tazminatına hak kazanır.
Bu hak yalnızca muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle işten ayrılan çalışanlar için geçerlidir.
Askerlik Nedeniyle İhbar Süresi Beklenir mi?
Hayır.
Askerlik nedeniyle yapılan fesih, işçiye tanınmış özel bir fesih hakkıdır.
Bu nedenle;
- İhbar süresine uyma zorunluluğu bulunmaz.
- İşveren ihbar tazminatı talep edemez.
- İşçi de ihbar tazminatı isteyemez.
İşten Ne Kadar Önce Ayrılmak Gerekir?
Kanunda askerlik nedeniyle işten ayrılmanın ne kadar önce yapılması gerektiğine ilişkin belirli bir süre bulunmamaktadır.
Ancak Yargıtayın örnek bir kararında;
Askerlik tarihinden yaklaşık 2 ay 8 gün önce yapılan fesih makul süre olarak değerlendirilmiştir.
Her olay kendi şartlarına göre değerlendirilebileceğinden mümkün olduğunca celp tarihine yakın hareket edilmesi hak kaybı yaşanmaması açısından önemlidir.
Askerlik Gerekçesiyle Ayrıldıktan Sonra Başka İşte Çalışılabilir mi?
Yargıtay uygulamasına göre;
İşçi askerlik nedeniyle kıdem tazminatı alarak ayrıldıktan sonra fiilen askere gidinceye kadar başka bir işte çalışmaya başlarsa, askerlik nedeniyle fesih gerekçesi tartışmalı hale gelebilir.
Bu nedenle askerlik nedeniyle kıdem tazminatı alarak ayrılan çalışanların, askere sevk tarihine kadar başka bir işte çalışmaktan kaçınmaları hukuki açıdan daha güvenli olacaktır.
İşverene Hangi Belgeler Verilmelidir?
Uygulamada işverene;
- Askerlik nedeniyle fesih dilekçesi,
- Kıdem tazminatı talebi,
- Askerlik sevk (celp) belgesi
birlikte sunulmaktadır.
Bu belgelerin yazılı olarak verilmesi ileride doğabilecek uyuşmazlıklarda ispat kolaylığı sağlar.
Askerlik Sonrası Eski İşe Dönme Hakkı
Askerlik hizmetini tamamlayan işçilerin en önemli haklarından biri de eski işlerine dönüş hakkıdır.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 31. maddesi bu konuda işçiyi korumaktadır.
Terhis olan işçi;
Terhis tarihinden itibaren iki ay içinde eski işverenine başvurarak yeniden işe alınmasını isteyebilir.
İşverenin Yükümlülükleri Nelerdir?
İşveren;
- Eski iş veya benzeri bir iş boş ise derhal,
- Boş kadro yoksa boşalacak ilk uygun pozisyonda,
eski çalışanını diğer adaylara göre öncelikli olarak işe almak zorundadır.
İşe giriş, o tarihte işyerinde uygulanan güncel ücret ve çalışma şartları üzerinden yapılır.
İşveren İşe Almazsa Ne Olur?
Kanunda belirtilen şartlar oluşmasına rağmen işveren eski çalışanını işe almazsa;
İşçiye üç aylık ücret tutarında tazminat ödemekle yükümlüdür.
Bu hak, askerlik sonrası işe dönüş güvencesinin en önemli yaptırımıdır.
Dava Açmadan Önce Arabuluculuk Zorunlu mudur?
Evet.
İşe alınmama veya üç aylık ücret tutarındaki tazminat taleplerinde dava açılmadan önce zorunlu arabuluculuk sürecine başvurulmalıdır.
Anlaşma sağlanamazsa görevli mahkeme İş Mahkemesidir.
Hak Kaybı Yaşamamak İçin Dikkat Edilmesi Gerekenler
Askerlik nedeniyle işten ayrılacak çalışanların;
- Fesih bildirimini mutlaka yazılı yapmaları,
- Celp belgesini işverene sunmaları,
- Kıdem tazminatı taleplerini açıkça belirtmeleri,
- Belgeleri noter aracılığıyla veya iadeli taahhütlü posta ile göndermeleri,
- Terhis sonrası iki aylık başvuru süresini kaçırmamaları,
olası hukuki uyuşmazlıklarda büyük önem taşımaktadır.
Sonuç
Askerlik, iş sözleşmesini sona erdiren özel nedenlerden biridir. Kanun koyucu, bu süreçte çalışanların mağdur olmaması amacıyla hem kıdem tazminatı hakkını hem de askerlik sonrası işe geri dönüş güvencesini düzenlemiştir. Hak kaybı yaşamamak için fesih ve işe dönüş başvurularının usulüne uygun şekilde yapılması, gerekli belgelerin saklanması ve yasal sürelerin dikkatle takip edilmesi büyük önem taşır.
Sorumluluk Reddi: Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olaylar farklı hukuki sonuçlar doğurabileceğinden, hak kaybı yaşamamak için işlem yapmadan önce iş hukuku alanında uzman bir avukattan veya yetkili uzmandan görüş almanız tavsiye edilir.
www.dogrusunuogren.com olarak çalışma hayatına ilişkin güncel mevzuat, Yargıtay kararları ve sosyal güvenlik uygulamalarını anlaşılır ve güvenilir içeriklerle sizlerle buluşturmaya devam ediyoruz.
—Doğrusunu öğren—