4857 sayılı İş Kanunu’na göre fazla çalışma, genel kural olarak haftalık 45 saati aşan çalışmalar olarak tanımlanmaktadır. Ancak iş mevzuatımızda, yalnızca haftalık çalışma süresi esas alınmamaktadır. Kanun ve ilgili yönetmeliklerde belirlenen bazı günlük veya özel çalışma sürelerinin aşılması halinde, haftalık 45 saat tamamlanmamış olsa dahi yapılan çalışmalar hukuken fazla çalışma kapsamında değerlendirilebilmektedir.
Bu nedenle işverenlerin, insan kaynakları profesyonellerinin ve çalışanların yalnızca haftalık toplam çalışma süresini değil, mevzuatta düzenlenen özel çalışma sınırlarını da yakından takip etmeleri büyük önem taşımaktadır.
Haftalık 45 Saat Sınırı Aşılmasa Dahi Fazla Çalışma Sayılabilen Durumlar
🔹 Günlük 11 saati aşan çalışmalar
İş Kanunu’na göre günlük fiili çalışma süresi 11 saati aşamaz. Bu sınırın üzerindeki çalışmalar fazla çalışma olarak değerlendirilmektedir.
🔹 Gece çalışmaları
Sağlık hizmetleri, özel güvenlik, turizm ve petrol arama işleri hariç olmak üzere, gece döneminde 7,5 saati aşan çalışmalar fazla çalışma kapsamında değerlendirilmektedir.
🔹 Özel koruma altındaki çalışanlar
- Gebe çalışanların günlük 7,5 saati aşan çalışmaları
- Emziren çalışanların süt izni süresinde fiilen çalıştırılması
mevzuata aykırıdır ve işçinin yasal haklarını doğuran sonuçlar ortaya çıkarabilir.
🔹 Ara dinlenmesi sırasında çalıştırılma
Ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz. Ancak işçinin ara dinlenmesi sırasında fiilen çalıştırıldığı süreler çalışma süresine eklenir ve şartları oluştuğunda fazla çalışma hesabında dikkate alınır.
🔹 Çocuk ve genç işçilerin çalışma süreleri
- 15 yaşını tamamlamış çocuk işçiler: Günlük 8 saat ve haftalık 40 saat,
- 14 yaşını doldurmuş ancak 15 yaşını tamamlamamış çocuk işçiler: Günlük 7 saat ve haftalık 35 saat
sınırlarının aşılması mevzuata aykırıdır.
🔹 Sağlık nedeniyle çalışma süresi sınırlandırılan işler
Aşağıdaki sınırların aşılması halinde fazla çalışma hükümleri gündeme gelebilmektedir:
- Radyoloji işlerinde günlük 7 saat, haftalık 35 saat
- Yeraltı maden işlerinde günlük 7,5 saat, haftalık 37,5 saat
- Sağlık Kuralları Bakımından Günde Azami Yedi Buçuk Saat veya Daha Az Çalışılması Gereken İşler Hakkında Yönetmelik kapsamında 3, 4, 5, 6 ve 7,5 saat olarak belirlenen günlük çalışma sürelerinin aşılması.
Profesyonel İK Notu
Yukarıda yer alan düzenlemelerin büyük bölümü 4857 sayılı İş Kanunu ve ilgili yönetmeliklerden kaynaklanmaktadır. Ancak gazeteciler (5953 sayılı Basın İş Kanunu) ile gemi adamları (854 sayılı Deniz İş Kanunu) kendi özel kanunlarına tabidir. Bu nedenle bu meslek gruplarında fazla çalışma değerlendirmesi ilgili özel mevzuat hükümlerine göre yapılmalıdır.
Ayrıca 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında fazla çalışma yaptırılabilmesi için işçiden yazılı onay alınması gerekmektedir. Bu onayın her yıl yenilenmesi ve işçinin özlük dosyasında muhafaza edilmesi önem taşımaktadır. Fazla çalışma karşılığının ise zamlı ücret olarak ödenmesi veya işçinin talebi doğrultusunda kanunda öngörülen şartlarla serbest zaman kullandırılması yasal bir zorunluluktur.
Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayların özelliklerine göre farklı hukuki değerlendirmeler yapılabileceğinden, hak kaybı yaşanmaması adına gerektiğinde iş hukuku alanında uzman desteği alınması tavsiye edilir.
İlgili Rehber
Konuyla ilgili yasal mola süreleri ve çalışma saatlerinin detaylı hesaplama yöntemleri için hazırladığımız “İşyerinde Çalışma ve Mola (Ara Dinlenmesi) Sürelerinin Yasal Esasları ve Yönetimi” başlıklı yazımıza aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz. https://dogrusunuogren.com/2026/07/08/isyerinde-calisma-ve-mola-ara-dinlenmesi-surelerinin-yasal-esaslari-ve-yonetimi/
Faydalı olması dileğiyle.
—Doğrusunu öğren—